Son Bölüm Değişimi İçin Pratik Değerlendirme Adımları
Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar bilhassa tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada tadımda no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ve sivri uçlu tekli puro benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte damakta beliren tat ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır ve bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine dayandırır. Notu o anda yazmak gerekir, zira hafıza çabucak kaybolur. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı önler zira gürültülü yerlerde hafif notalar çabucak gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına iyilik ölçüsü değildir; yalnızca şiddeti gösterir. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak ve ölçütleri baştan netleştirmek işin temeli sayılır. Kriter netleşince her puro aynı terazide değerlendirilir böylece yorumlar birbirini destekler. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa odaklanma güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek seferde ölçmek doğru olmaz üstelik baştan davranıp hüküm vermek sık yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde koku genellikle yumuşak ama temiz başlar tabii ki bu düzen her üründe aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü gerçek karakter genellikle bu kısımda saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ve tonlar belirginleşir hem de genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim yarım olur. Petit churchills yoğunluğu nasıl benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç görülür nitekim bu sebeple yavaş ilerlemek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık arttığından acımsı notalar öne çıkabilir gerçekten ısınmış tütün asıl tadını yalnızca orta kısımda gösterir. Her evre için ayrı bir not yazmak daha tutarlı değerlendirme sağlar. Bölümlerin sınırı çoğu zaman net değildir, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya bölmek yeterlidir. Değişimleri fark etmek için çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Art arda nefes almak ısıyı yükseltir hem de tadı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu sayıya dökmek kişisel yorumu daha net hâle getirir her zaman sabit ışık ile sakin bir köşe tercih edilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu durum değerlendirmeleri kişiden kişiye daha tutarlı kılar. 1 hafif notayı, beş de damakta baskın duran yoğun aromayı anlatır böylece odak dağılmaz ve not kalitesi artar. Romeo y julieta petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük puanlarda kalır ve ileride bakıldığında hangi noktayı düşündüğünüz hemen hatırlanır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı notaları yüzünden benzer bir puan alabilir yoksa aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş almak şarttır diğer taraftan ondalık puanlar vermek gereksiz bir yük getirir. Ölçeği her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın ortası genellikle kullanılan değerdir, çünkü ılımlı çubuklar büyük kısmını kapsar. Uçlardaki puanlar gerçekten istisnai durumlarda kullanılmalıdır. Böylece kayıtlar ayırt edici kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını ve yoğunluğunu doğrudan etkiler bu yüzden yanış hattının düzgün ilerlemesini de gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla ısınır, bu yüzden baharatlı notalar çabuk belirir nitekim dar çaplılarda sıcaklık artışı çok daha çabuktur. Petit royales nasıl içilir gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca fark edersiniz ısınma hızı ise tadı doğrudan değiştiren bir unsurdur. Kalın gövdelerde çekiş daha serin akar ama aromalar daha geç belirir ve bu hız tadın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres yoğunluğu nasıl gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler kül oluşumu düzensizse not kısmına yazılmalıdır. Serin duman tadı daha okunur kılar ama gücünü düşürmez aksine kalın çubukta duman daha geniş bir alana dağılır. Bu yüzden çapı not defterine eklemek gerekir. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken ilk olarak inceyi ardından kalını içmek iyi olur. Böylece güçlü tat hafif olanın tadını bastırmaz. Aradaki ara süresi en az yarım saat tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki yoldan algılanır: damaktaki tat ve burun boşluğunun duyduğu aroma hâlbuki bu iki kanal birbirini tamamlar ama eş anlamlı değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için ikisini ayrı kaydetmek gerekir bu fark ilk bakışta küçük gelse de yorumları oldukça değiştirir. Nefesi dudaktan verirken burun yoluyla hafifçe bırakmak burun geçişi yöntemidir örneğin hafif bir soluk aromayı çok zengin açar. Short churchills gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını belirgin verir ayrıca nezle halindeyken denenen değerlendirmeler güvenilir sayılmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk ise fındıksı notayı daha kısa bırakır hızlı bir nefes ise narin tonları örter. Güç damakta zayıf fakat burunda belirgin olabilir benzer biçimde çok sıcak bir öğünden sonra duyarlılık azalır. Bu iki izlenimi karşılaştırmak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını giderir. Acemi tadımcılar için ilk adımda koku yoluyla gelen notalara bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil tarafı da ayrıntı vermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız doyduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan düşük algılanır ayrıca yemek arasında tadım yapacaksanız bu önlem daha da değer kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra ılık bir yudum su içmek iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi okunmasını mümkün kılar. Wide churchills aroma profili benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda daha uygundur çünkü doymuş bir ağız en belirgin notayı bile silik hissettirir. Şekersiz kahve kakao notalarını öne çıkarır, tatlı içecek ise notaları bastırır üstelik çok soğuk içecekler damağı uyuşturur hem de aroma hissini düşürür. Puritos serisi aroma profili benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha net görünür bu yüzden temizlik aşaması atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı korur nitekim tatlı sıvıdan sonra baharatlı tonlar olduğundan sert hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Su ve kahve dışında sade çay de kullanılabilir; asıl mesele seçimin şekersiz olmasıdır. Damak temizlendikten sonra iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca girişilen tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo ölçüsünde içim hızlı sürdüğünden aroma dalgalanması daha az bir aralıkta kalır ayrıca ilk izlenim bu boylarda hızla kaybolabilir. Bu yüzden ilk çekişler ve bitiş arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya oranla daha dikkatli incelenmelidir. 20 club sigarillo nasıl içilir benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir ve yoğunluğu izlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin ağırlığı daha fazladır. Teneke kutulu mini sigarillo benzeri mini ölçü de sedir notasını hızla ortaya koyup sona erer çünkü değişim uzun süre değil birkaç çekişte gerçekleşir. Mini ölçülerde iki adet denemek tek denemeden daha güvenilir izlenim sunar bu nedenle sakin ve dengeli nefes tercih edilir. Teneke kutu aroması yakmadan önceki ilk notu oluşturur bu nedenle not almayı yanış sürerken değil de bitişten hemen sonra yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca yazmak iyidir. Ölçü kısaldıkça tat ayrıntısı azalır, ama güç algısı aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı sayfa açmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Tek seferlik bir tadım yoğunluk hakkında kesin bir yargı vermez demek ki her deneme önceki denemenin üzerine inşa edilir. Ruh hali, ortam ile saat algıyı değiştirir bu düzen üç dört tadımdan ardından gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak işe yarar yoksa benzer aromalar her seferinde yeniden öğrenilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında kakao notası değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar oynadığını gösterir bu durum boşa emeğe neden olur. Tarih, çubuk adı ve not tabloya girilmelidir nitekim en eski kayıtlar sonradan açıldığında ilginç farklar barındırır. Notlar arasında iki puandan fazla sapma çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçütünüz oturur. Kayıtta kısa cümleler ayrıntılı anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm belirgin sedir kokusu şeklinde bir kayıt yeterli sayılır. Sonradan okunduğunda net olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, dumanın ağızdaki ağırlığını anlatır; yoğunluk de tatların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda hareket etmek zorunda değildir. Bu iki kavram çoğu zaman birbirine karıştırılır, oysa ayrı ölçülür bu ikisini ayırmak nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. San cristobal el principe puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir tonunu belirgin verebilir mesela ağır bir duman sönük bir aromayla birleşebilir. La cabaña benzeri dengeli bir kutu de orta gövdeyle sedir tonunu yüksek tutar üstelik dolgun bir duman aromasız da olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro güçlü lezzet verebilir tersi durum de mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle yoğun demek yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakıp aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün içinde yoğunluk farkı bulmak hassas bir beceridir. Bu becerinin gelişmesi sabır ve tekrarlı kayıt almayı ister. Nihayetinde en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz olacaktır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Ortam, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir demek ki en sağlam değerlendirme koşulları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda tütün hızlı yanar böylece keskin notalar abartılır bu sebeple oda şartlarını da deftere geçirmek akıllıca olur. Çok nemli havada de çekiş tıkanır hem de aroma silikleşir sıcaklık de tütünün yanma hassasiyetini değiştiren başka bir değişkendir. Tadımda la prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın koruduğu durumu dikkate almak yararlıdır aksi halde farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu nasıl içilir benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark net görülür tadım anı seçerken bunu unutmayın. Temiz hava odadaki kokuları dağıtır, yoğun koku de algıyı şaşırtır hâlbuki gerçek neden çoğu zaman odadaki nem veya koku çıkar. Tadımı hep benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir odada duman yoğunlaşırsa ikinci denemenin aroması yanlış algılanabilir. Kapı açıklığı sağlamak genellikle yeterlidir. Hava akımı fazla sertse yanış yapısı bozulur.